Emine Şenyaşar’ın adalet mücadelesi belgesel oldu. “Adalet İçin (For Justice)” isimli belgeselin yönetmeni Elif Yiğit, “Emine annenin görünen yüzünden ziyade görünmeyen mücadelesini işlemek istedik. Perde arkasında kendisiyle de mücadelesi var” dedi.
Urfa’nın Suruç ilçesinde 14 Haziran 2018 tarihinde, AKP Milletvekili İbrahim Halil Yıldız’ın koruma ve yakınları tarafından eşi ve iki oğlu öldürülen Emine Şenyaşar’ın 9 Mart 2021’de başlattığı Adalet Nöbeti devam ediyor.
Emine Şenyaşar, saldırıdan yaralı kurtulan oğlu Ferit Şenyaşar ile birlikte her gün sabah saatlerinde Urfa Adliyesi önüne gelerek nöbet eylemini sürdürüyor.
Adalet mücadelesinin sembol isimlerinden olan Emine Şenyaşar için yeni bir belgesel çalışması daha yapıldı. Yönetmenliğini Elif Yiğit’in yaptığı “Adalet İçin (For Justice)” isimli belgeselin fragmanı kısa bir süre önce yayınlandı. Elif Yiğit, belgesele ilişkin Gazete Karınca’nın sorularını yanıtladı.
Neden Emine Şenyaşar belgeseli?
Emine Şenyaşar’ın yaşadıkları, yaşadığımız coğrafyanın uzun bir dönemini barındırıyor. Dolayısıyla belgelenmesi gerekiyor. Yaşadığı trajedinin hepimizin trajedisi olduğunu kim inkar edebilir. Bu trajedi hepimizin yaşadıklarının görünümü. Bu coğrafyada yaşayan bir sinemacı olarak bu yaşananları kayıt altına alıp belgelenmesini sağlamak istediğim için bu belgeseli yapmaya karar verdim.
Belgeselin çekimleri ne kadar sürede tamamlandı?
Çekim ve post aşaması yaklaşık sekiz ay gibi bir sürede tamamlandı.
Emine Şenyaşar’ın adalet nöbeti hep gündemde olan bir konu. Böylesi bir dönemde böyle bir kadının bu eylemi yapmasını bir sinemacı olarak nasıl yorumluyorsun?
Adalet arayışının en yoğun olduğu tarihi bir dönemi yaşıyoruz. Bu da hukuk sisteminin en zayıf olduğu dönemi işaret ediyor. Böylesi dönemlerde iş toplumsal vicdana kalıyor ve bu tarz eylemler de aslında toplumsal vicdanı harekete geçirmeye dönüktür. Bir kadın olarak böylesi bir eylemi yapması da aslında en çok adaletsizliğin kadınların yaşamlarına dönük olmasındandır. Ve görüyoruz ki bu tarz eylemler çoğalmaktadır. Emine Şenyaşar gibi onlarca anne var. Ve Emine annenin bu mücadelesinin sadece bu dava kapsamında değil, toplum vicdanı açısından önemli olduğunu düşünüyorum. Tarihe mal olacak ve ileride çok daha farklı aşamalara gebe olan bir sivil itaatsizlik eylemi olacaktır diye düşünüyorum. Burada esas soru şu: Emine annenin mücadelesine ne kadar duyarlılık ve destek var? Çekim aşamasında ve aynı zamanda post sürecinde de Emine annenin yalnız kaldığı zamanlara çok tanık oldum. Zaten belgeselde de Emine annenin görünen yüzünden ziyade görünmeyen mücadelesini de işlemek istedik. Çünkü Emine annenin mücadelesi gözler önünde, ama perde arkasında kendisiyle de mücadelesi var. Emine anne bu açıdan eylem biçimini sürekli yenileyen bir karakter. Hem kendisiyle mücadele ediyor ve sürekli yeni yöntemler deniyor, hem de topluma mal etmeye çalışıyor. Emine annenin eylemini önemi burada. Bu Günümüz de bu coğrafya da yeni bir eylem tarzıdır.
Bu adalet nöbeti, adalet yerini sağlayıncaya kadar devam edecek bir eylem. Bu tür eylemlerin Türkiye’de yaygınlaşmasına önemli bir ayak da oldu. Emine Şenyaşar adalet nöbetinin sembol ismidir diyebilir miyiz, öyleyse neden?
Emine Şenyaşar simgeleşen kadınlardan biridir diyebiliriz elbette. Emine Şenyaşar çok güçlü ve kararlı bir şekilde kimseye boyun eğmeden adalet arayışını sürdürüyor. Daha öncede kadınların adalet nöbetleri oldu. Bilindiği gibi Cumartesi Annelerinin çok uzun süredir bu tarz eylemleri oldu. Yıllardır kararlı bir şekilde adalet arayışları devam ediyor. Öndeki soruda da dikkat çektiğim gibi, Emine annenin bu eylemi daha farklı. Mücadele yürüten bütün anneler birer semboldür. Fehime Poyraz da mesela bir semboldür, Yine Bedriye Doku bir semboldür. Hangi pencereden baktığımıza bağlıdır. Bence her bir anne bir semboldür. Ama her annenin eylem biçimi farklılık arz ediyor. Her birisi başka biçimde eylemlerini gerçekleştirmektedir. Emine anneyi farklı kılan tek başına her gün eylem halinde olmasıdır. Israrı, çabası ve toplumdaki duyarsızlığa rağmen devam ettirmesi aslında onun mücadele gücünü ortaya çıkarıyor. Eğer sembol isim diye isimlendireceksek, bu anlamda evet semboldür. Yani toplumun vicdanı onu sembol yapan esas durumdur.
CHP’den DEVA Partisi’ne kadar herkesin kabul gördüğü bir eylem oldu. Fakat Emine Şenyaşar adliyenin önünde yaz kış demeden eylemine devam etmekte. Bu kabul sence sembolik olarak mı kaldı? Çekim yaptığın süre boyunca bunun yansımaları neydi?
Toplum vicdanında yer edindi. Ancak siyasi olarak yeterince yer edindi diyemeyiz. Bu sadece siyasi olarak da değil. Adalet yerini bulmadığı sürece, hepimizin desteği sembolik kalmış olacaktır. Eylem biçimini kabul etmek buna denk bir yaklaşım içinde olmayı gerektirir. Buna denk yaklaşım da elbette ki daha fazla destek anlamına gelir. Hatta parçası olmak anlamına gelir.
Emine Şenyaşar’ın oğlu Ferit Şenyaşar bir keresinde ailede kadınların aynı sofrada yemek bile yemedikleri bir toplum anlayışının içinde annesinin böyle bir eylem yapmasından bahsetti. Sen bu durumu belgesel çekimleri esnasında nasıl gözlemledin?
Belgesel çekim aşamasında Emine Şenyaşar ile uzun sohbetler ettik. Eskiden misafirleri geldiğinde yanlarına oturmaya utandığını söylemişti ama şuan adalet için günde sayısız kişinin gelip geçtiği bir yerde oturduğunu belirtiyor. Hatta belgeselin içinde bu cümleleri de bulunmakta. Emine Şenyaşar’ın bu kırdığı feodaliteyi genel kadın mücadelesinin geldiği olumlu durumdan bağımsız ele alamayız. Emine anne bu eylem ile sadece aslında birçok yönlü bir adalet arıyor. Hem çocukları ve eşi için adalet arıyor, hem de kendisi bir anne ve kadın olarak toplumda her zaman ötelenmiş, yok sayılmış biri olarak adalet arıyor. Bu eylem ile kadın-erkek eşitsizliğine karşı da mücadele ediyor. Kadının bu coğrafyada öncülük rolünü tekrar canlandırıyor. Emine annenin rolü eski Kürt geleneklerinde yaşanan kavgalarda ortaya beyaz tülbendini atan kadının rolü gibidir. Kadınlar tülbentlerini ortaya atarak kavgaları sonlandırırdı. Yani sözü geçen, toplumun vicdanı olan kadınlardır. Emine anne bu mücadelesi ile aslında tekrar bu geleneği de canlandırıyor. Hem öncü hem de vicdanı oluyor toplumun.